วัดพระมหาธาตุวรมหาวิหาร ตั้งอยู่ริมถนนราชดำเนิน ตำบลในเมือง อำเภอเมือง เป็นพระอารามชั้นเอก (ชั้นวรมหาวิหาร) เดิมชื่อวัดพระบรมมหาธาตุ มีความสำคัญตามตำนานว่าสร้างขึ้นตามแบบศรีวิชัยในปี พ.ศ. 854 โดยเจ้าชายธนกุมาร พระนางเหมชาลา และบาคู ซึ่งเป็นนักบวชชาวลังกา และได้นำพระบรมธาตุมาประดิษฐานไว้ ณ เจดีย์องค์เล็ก บนหาดทรายแก้ว ในปี พ.ศ. 1093 พระเจ้าศรีธรรมาโศกราช ทรงสร้างเมืองนครศรีธรรมราชขึ้น จึงได้สร้างเจดีย์องค์ใหม่ เป็นทรงศาญจิ และในปี พ.ศ. 1770 พระองค์ได้รับพระภิกษุจากลังกามาตั้งเป็นคณะสงฆ์ และได้บูรณะพระบรมธาตุเจดีย์ให้มีศิลปะแบบลังกา คือ ทรงระฆังคว่ำ หรือโอคว่ำ สูง 6.80 เมตร หุ้มด้วยใช้ทองคำเนื้อสิบห้า บริเวณภายในวัดพระมหาธาตุฯ ซึ่งมีเนื้อที่รวม 25 ไร่ 2 งาน มีวิหารที่มีความสำคัญหลายองค์ ได้แก่ วิหารหลวงที่มีรูปแบบแบบอยุธยาที่งดงาม วิหารสามจอมที่ประดิษฐานพระศรีธรรมมาโศกราชซึ่งเป็นพระพุทธรูปทรงเครื่องอย่างกษัตริย์ วิหารพระมหาภิเนษกรมน์ วิหารทับเกษตร และมีการจัดแสดงโบราณวัตถุในวิหารเขียนและวิหารโพธิ์ลังการ